«Ντρεπόμαστε, αλλά είναι εντάξει…»
«Μας λένε γύφτους […] και ντρεπόμαστε, αλλά είναι εντάξει.»
Όχι, δεν είναι εντάξει!
Δεν είναι εντάξει ένα παιδί της Α΄ Γυμνασίου να ντρέπεται επειδή δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στα μαθήματα. Δεν είναι εντάξει να το προσβάλλουν για την καταγωγή του. Δεν είναι εντάξει να αισθάνεται ότι πρέπει να αποδεχτεί τη διάκριση, την απόρριψη και τον αποκλεισμό σαν κάτι φυσιολογικό.
Αυτές οι λίγες λέξεις είναι μια γροθιά στο στομάχι. Όχι μόνο γιατί αποτυπώνουν μια παιδική ψυχή που πληγώνεται, αλλά γιατί ξεσκεπάζουν μια ολόκληρη κοινωνική πραγματικότητα.
Πίσω από το «δεν μπορούμε να τα κάνουμε» κρύβονται οι ταξικοί φραγμοί στη μόρφωση. Πίσω από το «ντρεπόμαστε» βρίσκονται η φτώχεια, οι προκαταλήψεις και ο ρατσισμός. Και πίσω από το «αλλά είναι εντάξει» βρίσκεται ίσως το πιο οδυνηρό: ένα παιδί που αρχίζει να συμβιβάζεται με την αδικία.
Ας μη μιλήσουμε, λοιπόν, μόνο για ευαισθησία και ανθρωπιά. Ας μιλήσουμε και για τις ευθύνες.
Τις ευθύνες όλων των κυβερνήσεων που διαχρονικά άφησαν χιλιάδες παιδιά των λαϊκών οικογενειών, και ιδιαίτερα των Ρομά, των προσφύγων και μεταναστών αντιμέτωπα με τη φτώχεια, τον κοινωνικό αποκλεισμό και τις τεράστιες μορφωτικές ανισότητες. Που αντιμετωπίζουν τη μόρφωση ως κόστος, αφήνουν τα σχολεία χωρίς την αναγκαία στήριξη και μεταφέρουν στις πλάτες των παιδιών και των οικογενειών τους την ευθύνη για τις δυσκολίες που γεννά η ίδια η κοινωνία.
Γιατί δεν ξεκινούν όλα τα παιδιά από την ίδια αφετηρία. Άλλο το παιδί που μεγαλώνει με όλες τις δυνατότητες και άλλο εκείνο που μεγαλώνει μέσα στη φτώχεια, στην ανασφάλεια, στις διακρίσεις. Κι όμως, το σχολείο καλείται συχνά να τα μετρήσει με το ίδιο μέτρο, σαν να έχουν όλα τις ίδιες ευκαιρίες.
Αυτός ο αποκλεισμός δεν είναι μια αστοχία του συστήματος. Είναι αποτέλεσμα μιας κοινωνίας βαθιά ταξικής, που αναπαράγει τις ανισότητες, που χρειάζεται τους πολλούς να έχουν λιγότερα για να συσσωρεύουν πλούτο οι λίγοι. Ενός συστήματος που σαπίζει, που γεννά τη φτώχεια, θρέφει τον ρατσισμό και καλλιεργεί τον συμβιβασμό με την αδικία.
Και ακριβώς γι' αυτό δεν αρκεί να διορθώσουμε κάποιες από τις πιο αποκρουστικές συνέπειές του. Χρειάζεται να παλέψουμε για να ανατρέψουμε τις αιτίες που τις γεννούν.
Ως εκπαιδευτικοί έχουμε ευθύνη να μη συνηθίσουμε αυτή την πραγματικότητα. Να σταθούμε δίπλα σε κάθε παιδί, να απαιτήσουμε ένα σχολείο που θα μορφώνει ολόπλευρα, χωρίς ταξικούς φραγμούς, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς. Με όλο το αναγκαίο προσωπικό, με ουσιαστική ενισχυτική διδασκαλία, Τάξεις Υποδοχής, κοινωνική και ψυχολογική στήριξη.
Ένα σχολείο που θα αντιπαλεύει καθημερινά τον ρατσισμό και τον φασισμό, που θα διδάσκει στα παιδιά όχι να σκύβουν το κεφάλι, αλλά να το σηκώνουν. Να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους, να διεκδικούν, να αγωνίζονται συλλογικά.
Γιατί κανένα παιδί δεν γεννιέται κατώτερο. Κανένα παιδί δεν είναι καταδικασμένο να μείνει πίσω. Κανένα παιδί δεν πρέπει να μάθει να ντρέπεται για τη ζωή, την οικογένεια και την καταγωγή του.
Το χρωστάμε σε αυτόν τον μαθητή. Το χρωστάμε σε όλους τους μαθητές μας που το σύστημα προσπαθεί να πείσει ότι πρέπει να αρκεστούν σε λιγότερα.
Όχι, μικρέ μας φίλε. Δεν είναι εντάξει. Και τον κόσμο που σε μαθαίνει να το δέχεσαι, μπορούμε, πρέπει και θα τον αλλάξουμε.
