Συναδέλφισσες, συνάδελφοι,
Επανερχόμαστε για το ζήτημα της σύνταξης του λεγόμενου Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας των σχολικών μονάδων για το σχολικό έτος 2026-2027, ενός κανονισμού που, όπως έχουμε τονίσει, δεν είναι απλά μια τυπική υποχρέωση. Έχει άλλες στοχεύσεις.
Μόνο και μόνο το γεγονός ότι την αποκλειστική ευθύνη της σύνταξής του δεν την έχει ο Σύλλογος Διδασκόντων, δείχνει πως δεν έχει σκοπό να λύσει τα καθημερινά και, ομολογουμένως, αρκετά προβλήματα στη λειτουργία της σχολικής μονάδας. Οι Σχολικές Μονάδες, με πνεύμα συνεργασίας και αλληλεγγύης, επιλύουν εδώ και δεκαετίες μια σειρά ζητήματα που απασχολούν τη σχολική ζωή (π.χ. σχολικές εκδηλώσεις, δράσεις, πρωτοβουλίες, σχολικός εκφοβισμός). Η ύπαρξη του "εσωτερικού κανονισμού" δεν έρχεται ούτε να συγκεντρώσει τους κανόνες λειτουργίας του σχολείου ούτε να τους εκσυγχρονίσει. Άλλωστε, οι νόμοι είναι σε ισχύ ανεξάρτητα από την καταγραφή τους στον σχολικό κανονισμό. Η λογική του υπουργείου προσιδιάζει στη λογική ενός σχολείου που ως "αυτόνομη" εκπαιδευτική, διοικητική και οικονομική μονάδα θα επιλύει με δική του ευθύνη όλα τα ζητήματα λειτουργίας απαλλάσσοντας το κράτος από τις δικές του ευθύνες. Δε μιλάμε για σύνολο κανόνων ορθής λειτουργίας της σχολικής μονάδας, στο πλαίσιο των ευρύτερων στοχεύσεων δημιουργίας κλίματος εμπιστοσύνης, αλληλεγγύης και σεβασμού ανάμεσα στα μέλη της σχολικής κοινότητας!
Όχι απλά δεν είμαστε ενάντια στη θέσπιση κανόνων ορθής λειτουργίας της σχολικής μονάδας, είμαστε εμείς, οι χιλιάδες εκπαιδευτικοί, που κρατάμε όρθιο το σχολείο. Μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες επιδιώκουμε τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης, αλληλεγγύης και σεβασμού ανάμεσα στα μέλη της σχολικής κοινότητας. Η πλειοψηφία των εκπαιδευτικών, με συναίσθηση του παιδαγωγικού μας ρόλου, μέσα από τους Συλλόγους Διδασκόντων, χωρίς τυμπανοκρουσίες, αντιμετωπίζουμε καθημερινά απλά ή συνθετότερα προβλήματα.
Οι Σύλλογοι Διδασκόντων χρειάζεται να είναι πολύ προσεκτικοί, να απορρίψουν τις όποιες "άνωθεν" πιέσεις, τους εκβιασμούς και τα προαποφασισμένα κείμενα του ΙΕΠ και της Διοίκησης. Ο κανονισμός σε κάθε περίπτωση πρέπει να είναι ένα απλό, λιτό κείμενο, που αποτυπώνει τους κανόνες για την επίλυση των ζητημάτων της καθημερινότητας, σύμφωνα με τη συνεδρίαση του Συλλόγου Διδασκόντων στην αρχή της σχολικής χρονιάς. Δεν μπορεί να είναι κάτι παραπάνω από τη σύνοψη των αποφάσεων του Συλλόγου Διδασκόντων για τη λειτουργία της Σχολικής Μονάδας.
Κυρίαρχος ο Σύλλογος Διδασκόντων: Η διοίκηση θέλει τον Κανονισμό όργανο επιβολής του Διευθυντή ή των Συμβούλων Εκπαίδευσης. Ξεκαθαρίζουμε στο κείμενο ότι το βασικό συλλογικό όργανο διοίκησης και το κυριότερο σώμα για τη λήψη αποφάσεων είναι ο Σύλλογος Διδασκόντων. Καμία αυθαίρετη υπερεξουσία δεν γίνεται δεκτή.
§ Δεν έχει χώρο στο σχολείο η λογική της "καταστολής". Έχει πρωτεύουσα σημασία να στηριχτεί η λειτουργία του σχολείου στη θετική και ενεργητική συμμετοχή των μαθητών. Η έννοια της πειθαρχίας δεν πρέπει να δένεται µε την έννοια της τιμωρίας, της ποινής. Έχει αποδειχτεί παιδαγωγικά ότι όλα αυτά λειτουργούν προσωρινά κατασταλτικά, ελάχιστα όμως διαπαιδαγωγικά. Το θέμα της μαθητικής συμπεριφοράς ξεκινά από την καλλιέργεια της συνειδητής πειθαρχίας, της αυτοπειθαρχίας, από το µέλος μιας ομάδας. Όχι στην ποινικοποίηση της σχολικής ζωής: Αποφεύγουμε διατάξεις με εξαντλητικές, εξοντωτικές και τιμωρητικές ποινές για τους μαθητές μας. Το σχολείο είναι χώρος παιδαγωγικής, όχι ανακριτικό γραφείο.
§ Όχι στην μετακύλιση ευθυνών στους εκπαιδευτικούς: Η διοίκηση επιχειρεί να φορτώσει τις δικές της ελλείψεις (π.χ. προβληματικές υποδομές, έλλειψη φυλάκων) στις πλάτες των καθηγητών μέσω των εφημεριών, της ασφάλειας και προσπαθεί πλαγίως να δώσει νομικό έρισμα στις «απασχολήσεις» των μαθητών Δεν αποδεχόμαστε διατάξεις που μας καθιστούν νομικά υπεύθυνους για δομικές ελλείψεις του κράτους και των δήμων. Ζητήματα καθημερινής λειτουργίας δεν μπορούν να βαραίνουν τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς. Είναι αυτονόητη η καταγραφή των υποχρεώσεων του δήμου ως προς την ευθύνη και μόνο της εξασφάλισης των απαραίτητων όρων για τη λειτουργία της Σχολικής Μονάδας (λειτουργικές δαπάνες, καθαριότητα, θέρμανση κλπ.).
Καμία σύνδεση με την αξιολόγηση: Μπλοκάρουμε κάθε προσπάθεια να εισαχθούν στον κανονισμό κριτήρια που παραπέμπουν στην αυτοαξιολόγηση/αξιολόγηση της σχολικής μονάδας και στην κατηγοριοποίηση των σχολείων.
Όχι στο «άνοιγμα» σε χορηγούς: Αρνούμαστε οποιαδήποτε αναφορά που νομιμοποιεί την αναζήτηση οικονομικών πόρων από ιδιώτες, χορηγούς ή τη μετατροπή του Συλλόγου Γονέων σε «αιμοδότη» των λειτουργικών εξόδων του σχολείου. Η χρηματοδότηση είναι αποκλειστική ευθύνη του κράτους.
Είναι αυτονόητο ότι το σχολείο πρέπει να είναι χώρος μόρφωσης και διαπαιδαγώγησης όλων των μαθητών, ανεξάρτητα από φύλο, θρήσκευμα, καταγωγή και ταξική προέλευση κι αυτό πρέπει να διαπερνά τόσο τη λειτουργία του όσο και κάθε κείμενό του.
§ Είναι ευθύνη του κράτους να εξασφαλίζει τα μέσα για την ομαλή διεξαγωγή της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
§ Η σχολική ζωή πρέπει να καλλιεργεί αξίες, όπως η φιλία των λαών, η αλληλεγγύη, η συλλογικότητα και ο σεβασμός και να πολεμάει τον ρατσισμό, τη μισαλλοδοξία, το φυλετικό μίσος, τη στοχοποίηση της διαφορετικότητας, τον σεβασμό προς το περιβάλλον ως χώρο όπου αναπτύσσεται η ανθρώπινη κοινωνική και οικονομική ζωή.
§ Στον χώρο του σχολείο πρέπει να υπάρχει σεβασμός στη διατύπωση των απόψεων, της ατομικής και συλλογικής άποψης και αντίκρουσή της με επιχειρήματα.
§ Επιλέγονται και υλοποιούνται μορφές συλλογικής δράσης και έκφρασης που έχουν παιδαγωγικό χαρακτήρα. Το σχολείο δεν είναι χώρος ανάπτυξης επιχειρηματικών δράσεων, παρεμβάσεων ΜΚΟ και φορέων άσχετων με την εκπαιδευτική διαδικασία, αντιθέτως το σχολείο μπορεί και πρέπει να αλληλεπιδρά με τους φορείς που εκφράζουν τον λαϊκό παράγοντα, τοπικά σωματεία, συλλόγους, πολιτιστικές ομάδες κ.ά.
§ Οι αποφάσεις του Συλλόγου Διδασκόντων που αφορούν τη Σχολική Ζωή (π.χ. εκδρομές, γιορτές κλπ.) έχουν διαπαιδαγωγικό χαρακτήρα και δεν αποτελούν στοιχείο σύγκρισης και ανταγωνισμού και δημοσίευσης. Χρειάζεται το κράτος να ενισχύει και να διευκολύνει την πραγματοποίησή τους.
§ Οι κανόνες για τη συνεργασία με τους γονείς (συνεργασία με τον Σύλλογο Γονέων, ενημερώσεις για την πρόοδο των μαθητών κλπ.) καθορίζονται μέσα στο πλαίσιο της ομαλής λειτουργίας του σχολείου.
§ Ο καθορισμός των ενεργειών σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης (πολιτική άμυνα π.χ. σεισμός, φωτιά…) γίνεται με ειδικά σχέδια που υπάρχουν στο σχολείο. Χρειάζεται σε κάθε περίπτωση όμως να ξεκαθαρίζεται η ασφάλεια των υποδομών του σχολείου, ο αντισεισμικός έλεγχος και η προστασία, η αντιπυρική θωράκιση και η εν γένει ασφάλεια και υγιεινή είναι ευθύνη του κράτους (υπουργείο, δήμοι κλπ.). Αυτοί έχουν την ευθύνη και δεν μπορεί αυτή να μετακυλίεται στους εκπαιδευτικούς, στους διευθυντές των σχολείων και τους γονείς.
Όσο αφορά την οδηγία που έφτασε σε κάποια σχολεία να υπογραφεί ο εσωτερικός κανονισμός από όλους τους εκπαιδευτικούς ξεκαθαρίζουμε το εξής:
Το Υπουργείο Παιδείας και ορισμένοι Διευθυντές Σχολείων αφήνουν σκόπιμα να εννοηθεί ότι οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να υπογράψουν ατομικά τον Εσωτερικό Κανονισμό, επιχειρώντας να τους δεσμεύσουν. Επισημαίνουμε με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο:
1. Καμία ατομική υπογραφή: Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (άρθρο 37 του Ν.4692/2020 και Υ.Α. 13423/ΓΔ4/2021), ο Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας εγκρίνεται συλλογικά από τον Σύλλογο Διδασκόντων και συνυπογράφεται από τον Διευθυντή, τον Σύμβουλο Εκπαίδευσης και τον εκπρόσωπο του Δήμου. Ο νόμος προβλέπει έγκριση της συλλογικής απόφασης μέσω πρακτικού του Συλλόγου, όπου μπορούν να καταγραφούν επιφυλάξεις και διαφωνίες, και ΟΧΙ ατομικές υπογραφές εκπαιδευτικών κάτω από το κείμενο του Κανονισμού.
2. Η ατομική υπογραφή αποτελεί διοικητική αυθαιρεσία και παγίδα εγκλωβισμού. Οι συνάδελφοι καλούνται να αρνηθούν οποιαδήποτε απαίτηση για ατομική «ενυπόγραφη δήλωση αποδοχής» του κανονισμού. Η μόνη νόμιμη συμμετοχή του εκπαιδευτικού είναι η ψήφος του και η υπογραφή του στο Βιβλίο Πράξεων του Συλλόγου Διδασκόντων.
3. Σε περίπτωση που η διοίκηση ασκήσει πιέσεις ή επιχειρήσει να επιβάλει «φόρμες ατομικής αποδοχής», οι εκπαιδευτικοί καλύπτονται πλήρως από τη συνδικαλιστική θωράκιση της ΕΛΜΕ και της ΟΛΜΕ. Καταγγέλλουμε αμέσως κάθε κρούσμα αυθαιρεσίας στο σωματείο μας.
