Υπάρχουν μερικά πράγματα με τα οποία κανείς δεν δικαιούται να παίζει, να καθησυχάζει ή να παίρνει αποφάσεις ελαφρά τη καρδία. Τέτοια ζητήματα είναι αυτά που έχουν να κάνουν με την ασφάλεια των παιδιών. Τέτοιο ζήτημα ήταν η υπόθεση της Γκράβας, που δικαίως απασχόλησε την επικαιρότητα και τη δημόσια συζήτηση όλο τον Οκτώβρη.
Η ιστορία με τα σοβαρά προβλήματα στις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο σχολικό συγκρότημα της Γκράβας, το μεγαλύτερο της χώρας, όπου φοιτούν 4.000 μαθητές και δουλεύουν περίπου 500 εκπαιδευτικοί, προσφέρεται για πολύ ουσιαστικά και χρήσιμα συμπεράσματα, γιατί γύρω μας, σε όλη τη χώρα, υπάρχουν πολλές «Γκράβες»!
Την Πέμπτη το Δημοτικό Συμβούλιο Αθήνας αποφάσισε την επαναλειτουργία των σχολείων από Δευτέρα με κλειστό το σύστημα παροχής φυσικού αερίου, αφού η Υπηρεσία Κτιριακών Υποδομών του δήμου παρείχε εγγυήσεις ασφαλείας, με προοπτική να αποκατασταθούν τα προβλήματα στην εγκατάσταση φυσικού αερίου, να εκδοθεί πιστοποιητικό στεγανότητας και να επανασυνδεθεί το αέριο στις 23 Νοέμβρη.
Ασυντήρητη εγκατάσταση φυσικού αερίου χωρίς πιστοποιητικά
Έχει μια αξία όμως να θυμηθούμε πώς φτάσαμε ως εδώ. Γιατί αν δεν ξεσηκώνονταν και δεν κινητοποιούνταν η σχολική κοινότητα, τα σχολεία θα λειτουργούσαν κανονικά πάνω σε μια εγκατάσταση με σοβαρά προβλήματα ασφάλειας, που πιθανότατα κάποτε θα έσκαγε!
Στην πραγματικότητα το σύστημα φυσικού αερίου στην Γκράβα λειτουργούσε χωρίς άδειες χρήσης, ήταν γερασμένο και χωρίς συντήρηση, με σοβαρά προβλήματα ασφάλειας, με εκτός λειτουργίας σύστημα ανίχνευσης διαρροής αερίου, χωρίς χειροκίνητο σύστημα διακοπής της παροχής, συγκολλήσεις που δεν πληρούσαν τις ελάχιστες τεχνικές απαιτήσεις, σοβαρά προβλήματα πυροπροστασίας στους λέβητες, αποκλίσεις από τις αρχικές μελέτες της εγκατάστασης κ.ά.
Αυτά προέκυψαν από τους ελέγχους και τις πραγματογνωμοσύνες της εταιρείας «Icon» και του ΤΕΕ, δείχνοντας ότι μιλάμε για ένα σύστημα υποσυντηρημένο, που με μαθηματική ακρίβεια θα οδηγούνταν στο «μπαμ».
Ακόμα και ο δήμαρχος Αθήνας αναγκάστηκε να παραδεχτεί ότι μεγάλος έλεγχος αντοχής και στεγανότητας είχε να γίνει στην εγκατάσταση από τότε που τοποθετήθηκε, το 2003! Η απλή ετήσια συντήρηση - που συζητιέται αν και πώς γινόταν - δεν μπορούσε να εντοπίσει τα προβλήματα ασφάλειας που αποκαλύφθηκαν στους ελέγχους αντοχής και στεγανότητας.
Και αυτό αναδεικνύει την ευθύνη διαχρονικά όλων των δημοτικών αρχών εδώ και δεκαετίες, αλλά και των κυβερνήσεων, που έχουν πετάξει το «μπαλάκι» της ευθύνης για τις σχολικές υποδομές στους δήμους, και της σημερινής κυβέρνησης, που κοροϊδεύει με τις επιφανειακές παρεμβάσεις που κάνει τα τελευταία χρόνια με το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου».
Δεν θα γινόταν έλεγχος αν δεν κινητοποιούνταν η σχολική κοινότητα
Το θέμα όμως είναι ότι αυτοί οι έλεγχοι αντοχής και στεγανότητας που έδειξαν τα σοβαρά προβλήματα στην Γκράβα δεν θα είχαν γίνει, αν δεν ανάγκαζαν τους υπεύθυνους με τις αποφασιστικές τους κινητοποιήσεις γονείς, εκπαιδευτικοί και μαθητές.
Το πρόβλημα ξεκίνησε από τα μέσα Σεπτέμβρη, όταν διευθυντές σχολείων κατήγγειλαν οσμή αερίου στον χώρο, γεγονός που επαναλήφθηκε στις 2 Οκτώβρη, οπότε θορυβημένοι εκκένωσαν σταδιακά το σχολικό συγκρότημα, απαιτώντας να ελεγχθεί.
Στην πραγματικότητα οι έλεγχοι που έγιναν τότε ήταν επιφανειακοί, ίσα ίσα για να πουν ότι δεν υπάρχει διαρροή. Ομως κανένας φορέας, κανένας μηχανικός δεν έβαζε την υπογραφή του να εγγυηθεί την ασφάλεια του συγκροτήματος. Γι' αυτό και γονείς, εκπαιδευτικοί και μαθητές είπαν: Δεν μπαίνουμε στα σχολεία αν δεν έχουμε ενυπόγραφες εγγυήσεις! Διαλάλησαν με αλλεπάλληλες κινητοποιήσεις την απαίτηση: «Ελέγξτε την Γκράβα μη γίνουμε "Βιολάντα"». Ζητούσαν να κλείσουν τα σχολεία και να γίνουν ουσιαστικοί έλεγχοι όλου του συστήματος.
Οι δήμοι Αθήνας και Γαλατσίου, όπως και το υπουργείο Παιδείας, καθησύχαζαν με δημόσιες δηλώσεις τους και δελτία Τύπου ότι όλα είναι καλά και ασφαλή, τους καλούσαν να μπουν στα σχολεία χωρίς ουσιαστικούς ελέγχους, έως και ειρωνεύονταν και προκαλούσαν τους γονείς ότι δήθεν φαντάζονται πράγματα και επέμεναν ότι «δεν κλείνουμε τα σχολεία για πλάκα»! Θέλανε να αποφύγουν την ευθύνη πετώντας το «μπαλάκι» ο ένας στον άλλο, θέλανε να αποφύγουν τους ελέγχους, το κόστος τους και την αναστάτωση...
Όλο αυτό συνέβαινε για μια βδομάδα. Μέχρι που η σχολική κοινότητα με την αποφασιστική της στάση επέβαλε το κλείσιμο των σχολείων στις 9 του μήνα, για να γίνουν ουσιαστικοί έλεγχοι στεγανότητας, να γίνει έλεγχος όλου του συστήματος φυσικού αερίου. Και ο έλεγχος «έβγαλε τέρατα», όπως λέει ο λαός μας...
Οι συλλογικές διεκδικήσεις δείχνουν τον δρόμο για το «από δω και πέρα»...
Ένα πρώτο και βασικό συμπέρασμα που αξίζει να κρατήσουμε από αυτήν τη σοβαρή υπόθεση της Γκράβας είναι πως όταν η σχολική κοινότητα βγαίνει μπροστά οργανωμένα και παίρνει την υπόθεση στα χέρια της, όταν απαντά και διεκδικεί συλλογικά και αποφασισμένα, μπορεί να έχει αποτελέσματα. Και μερικές φορές χρειάζεται να το κάνει αυτό ακόμα και για πράγματα που θα έπρεπε να θεωρούνται αυτονόητα.
Είναι χαρακτηριστικό αυτό που δήλωσε την Πέμπτη στο Δημοτικό Συμβούλιο Αθήνας η πρόεδρος της Ενωσης Γονέων της 5ης Δημοτικής Κοινότητας, ότι όπως μέχρι τώρα οι γονείς ήταν «από πάνω», παρακολουθούσαν τις διαδικασίες των ελέγχων, ενημερώνονταν και πίεζαν, έτσι θα κάνουν και τώρα για να διασφαλίσουν ότι θα γίνουν οι εργασίες αποκατάστασης όπως πρέπει, ότι θα πάρουν στα χέρια τους πιστοποιητικά που θα επιτρέπουν την επαναλειτουργία του συστήματος. Να διασφαλίσουν ότι τα παιδιά τους δεν θα παγώνουν στα σχολεία τον χειμώνα.
Αλλά να κοιτάξουμε και παραπέρα. Γιατί δεν είναι μόνο η θέρμανση και δεν είναι μόνο η Γκράβα...
Οι σύμβουλοι της «Λαϊκής Συσπείρωσης» στους δήμους της Αθήνας και του Γαλατσίου, με αφορμή την υπόθεση της Γκράβας, έχουν θέσει αίτημα να ελεγχθούν για αντίστοιχα θέματα όλα τα σχολεία των δήμων, έχουν ζητήσει στοιχεία πόσα σχολεία θερμαίνονται με πετρέλαιο και πόσα με αέριο, και για τα τελευταία ζητούν πιστοποιητικά στεγανότητας. Είναι δε χαρακτηριστικό το παράδειγμα που κατήγγειλε η «Λαϊκή Συσπείρωση» στο προηγούμενο Δημοτικό Συμβούλιο Αθήνας, ότι στο 14ο Γυμνάσιο στο Κουκάκι υπήρξε διαρροή αερίου τον Ιούνη και το πρόβλημα φτιάχτηκε στις 8 Οκτώβρη, αφού είχε γίνει όλη αυτή η φασαρία για την Γκράβα. Αλλά έχει σημασία και ποιος φορέας κάνει τους ελέγχους και πιστοποιεί. Γιατί το άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα που ανέφερε η «Λαϊκή Συσπείρωση» ήταν για το 40ό Γυμνάσιο στην Γκράβα, που η δημοτική αρχή είπε ότι υπήρχε πιστοποιητικό στεγανότητας και αντοχής για τον καυστήρα του από τον περασμένο Μάη, όμως για τον ίδιο καυστήρα το ΤΕΕ μετά τον έλεγχό του είπε ότι είναι επικίνδυνος!
...για την ασφάλεια όλων των σχολείων!
Και οι παγίδες επικινδυνότητας σε κάθε σχολείο καραδοκούν σε πολλά σημεία, από τα προαύλια που δεν έχουν αλλαχθεί, τις μπασκέτες που σκουριάζουν, τους παλιούς ηλεκτρολογικούς πίνακες... Ας θυμηθούμε τι έγινε πριν λίγες μέρες στο συγκρότημα της ΣΚΥΠ στον Πειραιά, όπου από κακοτεχνίες της εργολαβίας στο πλαίσιο του προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου», όπως φαίνεται, το κτίριο πλημμύρισε με λύματα τα οποία έφτασαν στους ηλεκτρολογικούς πίνακες, που έβγαζαν σπινθήρες... Άλλο «μπαλάκι» ευθυνών ακολούθησε κι εκεί, μεταξύ δήμου Πειραιά, εργολάβου και ΚΤΥΠ...
Αλλά αν πάμε και παραπέρα, τα ταβάνια που πέφτουν κάθε τρεις και λίγο στα κεφάλια των μαθητών δεν είναι ένα καμπανάκι κινδύνου που πρέπει να χτυπήσει για τη συντήρηση των σχολείων; Δεν είναι επίσης γνωστό ότι η πλειοψηφία των σχολείων δεν έχει πιστοποιητικά πυρασφάλειας; Τι θα γίνει με αυτά;
Επιπλέον, το θέμα της στατικότητας των κτιρίων είναι ένα σοβαρό ζήτημα που επανειλημμένα θέτουν τα όργανα των γονιών, Σύλλογοι, Ενώσεις, Ομοσπονδίες, καθώς και τα σωματεία των εκπαιδευτικών. Οι πρωτοβάθμιοι προσεισμικοί έλεγχοι στα σχολεία έχουν ολοκληρωθεί από τον ΟΑΣΠ, αλλά τα αποτελέσματά τους δεν έχουν δημοσιοποιηθεί ολοκληρωμένα. Και ξέρετε, οι πρωτοβάθμιοι έλεγχοι είναι οπτικοί (κάτι σαν αυτούς που έκαναν στην Γκράβα την πρώτη βδομάδα, λέγοντας ότι δεν υπάρχει διαρροή και όλα είναι καλά), στόχος τους είναι η κατάταξη των κτιρίων σε βαθμούς προτεραιότητας προκειμένου να γίνουν οι δευτεροβάθμιοι έλεγχοι. «Ο πρωτοβάθμιος προσεισμικός έλεγχος κτιρίων δεν αποτελεί έλεγχο στατικής - αντισεισμικής επάρκειας του κτιρίου, ούτε έλεγχο καταλληλότητας για χρήση», λέει χαρακτηριστικά το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας.
Σύμφωνα με αυτό το υπουργείο, λοιπόν, από το σύνολο των σχολικών κτιρίων που ελέγχθηκαν, το 20%, που αντιστοιχεί σε 3.526 σχολικές μονάδες σε όλη τη χώρα, έχουν χαρακτηριστεί Α προτεραιότητας για περαιτέρω έλεγχο, δηλαδή «η σεισμική τους διακινδύνευση είναι αυξημένη σε σχέση με τα υπόλοιπα κτίρια και απαιτείται περαιτέρω έλεγχος». Ομως από το υπουργείο δεν έχει δοθεί κονδύλι μέχρι τώρα - από τον Μάρτη που ολοκληρώθηκαν οι πρωτοβάθμιοι - για να ξεκινήσουν οι δευτεροβάθμιοι έλεγχοι.
Στον δήμο της Αθήνας, ειδικότερα, εμφανίζονται από τους πρωτοβάθμιους ελέγχους 54 κτίρια σε σχολικές μονάδες με τρωτότητα από 20% έως 75%, δεν έχει γίνει γνωστό όμως ποια είναι αυτά τα σχολεία και πώς έχουν αντιμετωπιστεί.
Από κάθε άποψη γίνεται φανερό ότι το ζήτημα της ασφάλειας των παιδιών στα σχολεία παραμένει ένα ζητούμενο, που μόνο μέσα από τον δρόμο του αγώνα μπορούν να κατακτήσουν σε κάθε σχολείο γονείς, εκπαιδευτικοί και μαθητές.
*Το άρθρο αναδημοσιεύεται από τον «Ριζοσπάστη του Σαββατοκύριακου» 31 Οκτώβρη - 1 Νοέμβρη 2026
